دو موزه "صنایع دستی حسن‌پور" و "چهار فصل" شهر اراك به عنوان گنجینه ارزشمند و وامدار فرهنگ و هنرایران زمین همه ساله محل مناسبی برای بازدید گردشگران داخلی و خارجی است.


بیشتر افرادی كه برای نخستین بار از این دو موزه بازید می‌كنند، از عظمت هنرو تمدن ایرانی شگفت زده شده و این بازدید را برای همیشه در ذهن خود حك می‌كنند.

موزه چهارفصل اراك در حمام قدیمی متعلق به زمان قاجاریه‌است و در فهرست آثار ملی ایران نیز ثبت شده است.

این مكان دیدنی از سال ‪ ۱۳۷۳‬به محل نگهداری اشیا و اسناد قدیمی تبدیل شده و هم اكنون متجاوز از هزار قطعه اشیای كهن شامل سلاح ، سكه ظروف سفالی ابزار زندگی و شكار و سنگواره از هزاره دوم و سوم پیش از میلاد و دوران بعد از اسلام در این گنجینه نگهداری می‌شود.

از سال ‪ ۱۳۸۱‬بخشی ازاین موزه به گنجینه‌مردم‌شناسی تبدیل شده و در سربینه حمام مردانه آن ‪۱۲‬پیكره از كسب و كار و مناسب اجتماعی دوره‌قاجار در فضایی سنتی نصب شده است.

در سربینه زنانه این حمام نیز با نصب هشت پیكره زنانه، مراسم حنابندان عروس كه از رسم‌های رایج دوران قاجاریه در اراك بوده به نمایش گذاشته شده است.

در منطقه سلطان آباد قدیم "اراك" رسم بر این بوده كه سه شب متوالی پیش از عروسی دست و پای دختری را كه می‌خواست به‌خانه‌بخت برود با مراسم جالب و دیدنی در منزل عروس با حنا نقش بندی می‌كردند.

حال و هوای مكان این موزه با تزیینات و معماری جذاب زیبایی و ارزش این گنجینه را دوچندان كرده است.

حمام چهار فصل اراك كه سنگ بنای آن در دوره قاجاریه توسط شخصی به نام "حاج محمدابراهیم خوانساری" نهاده شد، میراثی ارزشمند است كه نمونه‌ای از معماری كهن ایرانی است.

وجه تسمیه این بنای كهن به "چهارفصل" به واسطه نقوشی از فصول چهارگانه سال‌ است كه در چهارگوشه ‌این ‌حمام توسط دستان باذوق هنرمندان نقاش و كاشیكار حك شده است.

ساختمان این حمام قدیمی دارای دو قسمت مجرا برای استحمام مردان و زنان بوده و شكل طراحی بنای آن در نوع خود كم نظیر است.

كاشی‌های به كار رفته در سربینه حمام چهارفصل بارنگهای متنوع و جذاب همراه با پیچكهای زیبای ستونهای آن در جای جای این حمام جلوه‌خاصی به آن داده است.

سربینه قسمت مردانه حمام با كاشی خشت هشت رنگ مزین شده و هشت ستونی كه گنبد اصلی بر روی آن قرار گرفته با پیچشهای بسیار زیبا و كاشی كاری طرح بوته و گل به طرز شگفت انگیزی چشم نواز است.

قسمت زنانه این حمام نیز دارای سربینه واحد بوده و گرمخانه آن بخش‌های خصوصی و عمومی را شامل می‌شود.

حمام چهارفصل اراك كه درسال ‪ ۱۳۵۳‬در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده به سبب طراحی خاص و ویژگیهای معماری از معدود آثاری است كه در زمینه تحقیقات مردم‌شناسی و ابنیه فرهنگی از اهمیت زیادی برخوردار است.

این گرمابه قدیمی با مساحتی بالغ بر یك هزار و ‪ ۶۰۰‬مترمربع در مركز شهر اراك واقع شده و در ساخت آن از مصالحی نظیر سنگ، آجر ، كاشی و چوب بهره گرفته شده است.

كف واحدهای معماری این گرمابه نسبت به سطح خیابان سه متر پایین تر است و این اختلاف سطح باعث می‌شده بدون صرف هزینه آب از كهریز همجوار حمام به داخل خزینه هدایت شود.

رختكن حمام چهارفصل‌اراك فضای هشت ضلعی است كه به وسیله هشت ستون استوار است كه ستونها و دیواره‌های رختكن به شكلی زیبا با كاشیها و خشتهای قالبی در رنگهای زرد، آبی، سبز، سفید، مشكی، خاكستری، قرمز و نارنجی تزیین شده است.

موضوعات و طرحهای كاشیها شامل انواع گل و بوته، درختان انگور ، سرو و صنوبر، مناظری از رودخانه‌ها و چشمه‌ها و شاخه‌های گل با پرندگان در میان آنها، جدال شیرو گاو و یا شیر و اژدهای چندسر وافرادنظامی به‌صورت ایستاده با شمشیرهای كشیده است.

گلخن این حمام قدیمی بین بخش ساختمانی گرمابه مردانه و زنانه واقع شده كه از این طریق خزینه‌های واقع در شمال (قسمت مردانه) و جنوب (قسمت زنانه) گرم می‌شده و این گرما در مجموع چهار معبر را شامل می‌شده است.

بخش زنانه این حمام نیز دارای یك جامه كن هشت ضلعی به قطر هفت متر است كه بدون استفاده از ستون و یا گوشواره با مهارتی خاص به شیوه دوره چینی زیرگنبد و سپس گنبد بنا شده است.

وجود یك سربینه با یك گرمخانه دیگر برای استفاده اقلیتهای مذهبی‌از دیگر ویژگیهای این حمام تاریخی است.

موزه صنایع دستی "حسن پور" نیز به عنوان یكی از بناهای قدیمی و مجموعه تاریخی بازار اراك با قدمت دویست ساله دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است كه چشم هر ببننده‌ای را خیره می‌كند.

این بنای ارزشمند با ششصد متر مربع مساحت از دو بخش حیاط و بنا تشكیل شده كه عمارت آن در دوطبقه تحتانی و فوقانی شامل بیست حجره است و در سال ‪ ۸۳‬به موزه تبدیل شده است.

در این موزه ‪ ۱۶۴‬اثر نفیس صنایع دستی از پنجاه استاد كار برجسته استان مركزی و كشور در معرض دید عموم قرار دارد.

آثار به نمایش در آمده در این موزه شامل منبت، معرق، آیینه كاری، پیكر تراشی، مجسمه‌سازی ، فرش و گلیم، نگار گری، گیوه دوزی، سازهای ایرانی و نقاشی روی سفال است.

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 3 فروردین 1385    | توسط: کوثر    | طبقه بندی: عمومی،     |
نظرات()